Στρατηγικό λάθος - σοκ από Trump - Υποτίμησε το ισχυρότερο όπλο του Ιράν και πληρώνει το τίμημα

Η αδυναμία των ΗΠΑ να προβλέψουν τον ρόλο του Στενού του Hormuz ως βασικού μοχλού πίεσης του Ιράν προκαλεί έντονη ανησυχία, με ειδικούς να κάνουν λόγο για σοβαρή στρατηγική υποτίμηση.
Με τον Donald Trump ξανά στον Λευκό Οίκο και την κυβέρνησή του να παρουσιάζει την επιχείρηση «Epic Fury» ως απόδειξη αμερικανικής ισχύος, το χάσμα μεταξύ ρητορικής και πραγματικότητας γίνεται όλο και πιο εμφανές.
Ο Trump αντιμετωπίζει τον πόλεμο σαν σκηνή επίδειξης δύναμης και ένα κρίσιμο γεωστρατηγικό πέρασμα όπως το Στενό του Hormuz σαν απλό διαπραγματευτικό εργαλείο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα αδιέξοδο: αν κλιμακώσει, το κόστος εκτοξεύεται· αν υποχωρήσει, η αποτυχία γίνεται εμφανής.

Αγνόησε τη γεωγραφία – και τώρα πληρώνει το τίμημα

Η κρίση γύρω από το Hormuz δεν προέκυψε ξαφνικά. Ήταν γνωστό εδώ και χρόνια ότι αποτελεί το σημαντικότερο ενεργειακό «σημείο ασφυξίας» παγκοσμίως.
Ωστόσο, η αμερικανική ηγεσία φαίνεται να υποτίμησε τη σημασία παραγόντων όπως η ναυσιπλοΐα, η ασφάλιση φορτίων, η εμπιστοσύνη των αγορών και η στάση των συμμάχων.
Η ιδέα ότι το πέρασμα μπορεί απλώς να «ανοίξει» με πολιτική εντολή αποδεικνύεται ανεδαφική.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί, οι απώλειες αυξάνονται και η διεθνής αγορά δέχεται ισχυρούς κραδασμούς.
Παράλληλα, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ εμφανίζονται απρόθυμοι να ταυτιστούν πλήρως με την αμερικανική στρατηγική, καθώς αντιμετωπίζουν δικά τους πολιτικά και οικονομικά όρια.
Η εξόντωση του Ali Khamenei, που θεωρήθηκε από ορισμένους ως πλήγμα-καθοριστικό για το Ιράν, φαίνεται να είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Αντί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση, ενίσχυσε τη σκληρή γραμμή στην Τεχεράνη και περιόρισε τα περιθώρια συμβιβασμού. Το μήνυμα που εξέπεμψε ήταν ότι οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν, αλλά όχι να διαχειριστούν τις συνέπειες.

Πόλεμος χωρίς καθαρή διέξοδο

Η κατάσταση οδηγεί σε ένα επικίνδυνο δίλημμα, σύμφωνα με ανάλυση του Modern Diplomacy. 
Αν οι ΗΠΑ επιδιώξουν να ανοίξουν το Hormuz με στρατιωτική ισχύ, το κόστος θα είναι βαρύ σε ανθρώπινες ζωές, οικονομικούς πόρους και περιφερειακή σταθερότητα.
Αν δεν το καταφέρουν, η αποτυχία θα είναι εμφανής.
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή κρίση δεν μοιάζει με νίκη, αλλά με μια δαπανηρή παραδοχή στρατηγικού λάθους — ένα αδιέξοδο που αποκαλύπτει τα όρια της ισχύος όταν αγνοούνται οι πραγματικότητες της γεωπολιτικής.

Το «χαρτί» που δεν υπολογίστηκε

Από την πλευρά του, ο Mehran Kamrava, καθηγητής στο Georgetown University στο Κατάρ, χαρακτήρισε «σοκαριστικό» το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον δεν έλαβε σοβαρά υπόψη τη δυνατότητα του Ιράν να χρησιμοποιήσει το Στενό ως στρατηγικό όπλο.
Όπως εξήγησε, η Τεχεράνη μπορεί είτε να κλείσει το πέρασμα είτε να παρενοχλεί τη ναυσιπλοΐα, δημιουργώντας τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια ενέργεια.

Κλιμάκωση και «δικαιολογία» για μπλόκο

Σύμφωνα με τον Kamrava, οι εξελίξεις δίνουν στο Ιράν μεγαλύτερη «δικαιολογία» να περιορίσει ή να ελέγξει τη διέλευση πλοίων από το Στενό.
Ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις του Donald Trump ότι χώρες όπως τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ στηρίζουν τις επιχειρήσεις ΗΠΑ–Ισραήλ, ενισχύεται η ιρανική θέση ότι το πέρασμα θα πρέπει να ελέγχεται ή ακόμη και να παραμείνει ανοικτό μόνο για επιλεγμένες μεταφορές.
Ο Kamrava υπενθύμισε ότι η απειλή αυτή υπάρχει από το τέλος του πολέμου Ιράν–Ιράκ, τονίζοντας ότι το πραγματικά εντυπωσιακό είναι πως οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να την είχαν λάβει σοβαρά υπόψη μέχρι σήμερα.
Το Στενό του Hormuz είναι ένα από τα πιο κρίσιμα γεωπολιτικά και ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.
Βρίσκεται μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν, συνδέοντας τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής με τις διεθνείς αγορές. Στα βόρεια συνορεύει με το Ιράν και στα νότια με το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος περίπου 33 χιλιόμετρα, αλλά οι ναυτιλιακοί διάδρομοι για τα δεξαμενόπλοια είναι πολύ πιο περιορισμένοι, μόλις λίγα χιλιόμετρα ανά κατεύθυνση, γεγονός που το καθιστά ευάλωτο σε αποκλεισμούς.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά από το Στενό καθημερινά.
Αυτό το καθιστά το σημαντικότερο «σημείο ασφυξίας» (chokepoint) της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Καθημερινά διακινούνται μέσω του στενού περίπου 17 έως 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, κυρίως από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Κατάρ.
Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές ενέργειας, τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία.
Για αυτό θεωρείται κομβικό σημείο σε κάθε γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή
Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει με κλείσιμο του στενού σε περιόδους έντασης, ενώ οι ΗΠΑ και σύμμαχοί τους διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή για να διασφαλίσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

www.bankingnews.gr